ในโลกของ Industrial IoT และ Automation โปรโตคอล OPC UA (Open Platform Communications Unified Architecture) ถือเป็นมาตรฐานหลักในการสื่อสารข้อมูล แต่รู้หรือไม่ว่า OPC UA มีรูปแบบการรับส่งข้อมูลที่แตกต่างกันหลักๆ 2 แบบ คือ Client-Server และ Pub-Sub ซึ่งแต่ละแบบเหมาะกับงานที่ต่างกัน
1. OPC UA Client-Server: รูปแบบดั้งเดิมที่เน้นความแม่นยำ
รูปแบบ Client-Server เป็นวิธีการสื่อสารพื้นฐานที่ใช้กันมานาน โดยใช้หลักการ "Request-Response" หรือการถาม-ตอบ
- การทำงาน: Client (เช่น หน้าจอ HMI หรือระบบ ERP) จะส่งคำขอไปยัง Server (เช่น PLC หรือ Sensor) เพื่อขอข้อมูลหรือสั่งการ
- ข้อดี: มีความปลอดภัยสูง (Point-to-Point Security) และมั่นใจได้ว่าข้อมูลถึงปลายทางแน่นอนเพราะมีการตอบรับ (Acknowledgement)
- ข้อจำกัด: หากมี Client จำนวนมากเกินไป อาจทำให้ Server ทำงานหนัก (Overload) และไม่เหมาะกับการส่งข้อมูลแบบ Real-time จำนวนมหาศาล
2. OPC UA Pub-Sub: นวัตกรรมเพื่อ Scalability และความเร็ว
Pub-Sub (Publish-Subscribe) ถูกเพิ่มเข้ามาในมาตรฐาน OPC UA (Part 14) เพื่อแก้ข้อจำกัดด้านการขยายตัวของระบบ
- การทำงาน: Publisher จะส่งข้อมูลออกไปยังตัวกลาง (Broker หรือ Local Network) โดยไม่สนใจว่าใครจะรับข้อมูล ส่วน Subscriber ที่ต้องการข้อมูลนั้นๆ จะเข้ามาเลือกรับไปเอง
- ข้อดี: รองรับอุปกรณ์จำนวนมหาศาล (Scalability) และมีความหน่วงต่ำ (Low Latency) เหมาะสำหรับงาน Big Data และ Cloud Integration
- ข้อจำกัด: การตั้งค่าระบบอาจซับซ้อนกว่า และในบางโหมดอาจไม่มีการยืนยันการรับข้อมูลแบบตัวต่อตัว
ตารางเปรียบเทียบ: Client-Server vs Pub-Sub
| หัวข้อเปรียบเทียบ | Client-Server | Pub-Sub |
|---|---|---|
| กลไกหลัก | Request-Response | One-to-Many / Many-to-Many |
| การเชื่อมต่อ | Point-to-Point (Connected) | Connectionless (via Broker/Multicast) |
| ความเหมาะสม | Configuration, Diagnostics | Analytics, Cloud, Monitoring |
สรุปเลือกใช้แบบไหนดี?
หากระบบของคุณต้องการความปลอดภัยเข้มงวดและการสื่อสารแบบยืนยันตัวตน OPC UA Client-Server ยังคงเป็นคำตอบที่ดีที่สุด แต่ถ้าคุณกำลังสร้างระบบ IIOT ที่ต้องรับข้อมูลจากเซนเซอร์นับพันตัวไปยัง Cloud OPC UA Pub-Sub คือเทคโนโลยีที่คุณต้องเลือกใช้
OPC UA, Client-Server, Pub-Sub, IIoT
